Maqola Статья Article
Davlat ulushiga ega korxonalarda faoliyat samaradorligini baholash masalalari
Проблемы оценки эффективности деятельности предприятий с государственным участием
Evaluation of operational efficiency in state-owned enterprises: Issues and approaches
Meliyev Isroil IsmoilovichМелиев Исроил ИсмоиловичMeliyev Isroil Ismoilovich
Iqtisod, menejment va pul Экономика, менеджмент и деньги Economics, Management and Money · ISSN 3060-5474
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqola davlat ulushiga ega korxonalar faoliyati samaradorligini baholash masalalariga bag‘ishlangan bo‘lib, auditorlik tekshiruvlarida moliyaviy hisobot ma’lumotlari asosida samaradorlikni kompleks tahlil qilishga e’tibor qaratadi. Tadqiqotda xalqaro va milliy tajribalar, normativ- huquqiy hujjatlar (jumladan, Vazirlar Mahkamasining 207 -son qarori va Davlat aktivlarini boshqarish agentligi mezonlari) tahlil etilgan. Samaradorlikni baholashning dolzarbligi globallashuv, raqobat kuchayishi va investitsiya risklari ortishi bilan bog‘liqligi asoslab berilgan. Maqolada likvidlik, to‘lov qobiliyati, rentabellik, tashqi qarzga bog‘liqlik va samaradorlikning muhim ko‘rsatkichlari (SMK) bo‘yicha batafsil ko‘rsatkichlar tizimi keltirilgan. Auditorlik faoliyatida tahliliy usullar (gorizontal, vertikal tahlil, koeffitsientlar hisobi) qo‘llanilishi, moliyaviy sog‘lomlashtirish yo‘llari va boshqaruv qarorlari qabul qilishdagi ahamiyati yoritilgan. Xulosada samaradorlik ko‘rsatkichlarini takomillashtirish, auditorlik xulosalarini qo‘llash va korxonalar faoliyatini yaxshilash bo‘yicha takliflar berilgan.
Статья посвящена проблемам оценки эффективности деятельности предприятий с государственным участием с акцентом на комплексный анализ на основе данных финансовой отчетности в процессе аудита. Исследование рассматривает международный и национальный опыт, нормативно-правовые акты (включая Постановление Кабинета Министров №207 и критерии Агентства по управлению государственными активами). Актуальность обоснована процессами глобализации, усилением конкуренции и ростом инвестиционных рисков. В работе представлена детальная система показателей: ликвидность, платежеспособность, рентабельность, зависимость от внешнего долга, ключевые показатели эффективности (СМК). Описаны аналитические методы аудита (горизонтальный и вертикальный анализ, расчет коэффициентов), пути финансового оздоровления и их значение для принятия управленческих решений. В заключении предложены рекомендации по совершенствованию показателей эффективности, применению аудиторских заключений и повышению результативности деятельности предприятий. Исследование способствует развитию методических подходов к оценке и повышению эффективности предприятий с государственным участием в Узбекистане.
This article is devoted to the issues of evaluating the operational efficiency of enterprises with state participation, focusing on comprehensive analysis based on financial statement data within the audit process. The study examines international and national practices, regulatory documents (including Cabinet Resolution No. 207 and criteria of the State Assets Management Agency). The relevance is justified by globalization, intensifying competition, and rising investment risks. The paper presents a detailed system of indicators including liquidity, solvency, profitability, external debt dependency, and Key Performance Indicators (SMK). Analytical methods used in auditing (horizontal and vertical analysis, ratio calculations), financial recovery pathways, and their role in management decision-making are highlighted. The conclusion offers recommendations for improving efficiency indicators, applying audit opinions, and enhancing enterprise performance. The research contributes to the development of methodological approaches for assessing and increasing the efficiency of state-involved enterprises in Uzbekistan.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: davlat ulushiga ega korxonalar faoliyat samaradorligi moliyaviy tahlil auditorlik tekshiruvi samaradorlik ko‘rsatkichlari likvidlik rentabellik SMK SYK moliyaviy sog‘lomlashtirish предприятия с государственным участием эффективность деятельности финансовый анализ аудиторская проверка показатели эффективности ликвидность рентабельность ключевые показатели эффективности финансовое оздоровление оценка эффективности state-owned enterprises operational efficiency financial analysis audit examination performance indicators liquidity profitability key performance indicators financial recovery efficiency assessment
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.009.art02/
Meliyev Isroil Ismoilovich. Davlat ulushiga ega korxonalarda faoliyat samaradorligini baholash masalalari // Iqtisod, menejment va pul. — 2025. — 4-son (4). — B. 16-29. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.009.art02/
Мелиев Исроил Исмоилович. Проблемы оценки эффективности деятельности предприятий с государственным участием // Экономика, менеджмент и деньги. — 2025. — № 4 (4). — С. 16-29. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.009.art02/
Meliyev Isroil Ismoilovich. Evaluation of operational efficiency in state-owned enterprises: Issues and approaches // Economics, Management and Money. — 2025. — No. 4 (4). — pp. 16-29. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.009.art02/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasining xalqaro reytinglar va indekslardagi o‘rnini yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 2019-yil 25-fevraldagi PQ-4210-son Qarori. – https://lex.uz/docs/-4215422
- Abdujabborova M. Korxonalarning xo‘jalik faoliyati samaradorligi tahlili // International journal of finance and digitalization. – 2023. – Vol. 2. – Issue
- Ibroximova N.A. Xizmat ko‘rsatish korxonalari faoliyati samaradorligini baholashga uslubiy yondashuv // Iqtisod va moliya jurnali. – 2021. – № 6
- Коробов М.Я. Финансово-экономический анализ деятельности предприятий: Учебник. – КОО: Издательство «Знание», 2000. – 378 с
- Mamatov Sh. Samaradorlikni baholash: qadimgi va zamonaviy mezonlar. – IQTISOD, MENEJMENT VA PUL 4-son, 2025-yil https://uzse.uz/boards/271
- Tojiboyeva D. Fermer xo‘jaliklari samaradorligining ilmiy-nazariy asoslari // Iqtisod va moliya jurnali. – 2017. – № 12. – https://itm.uz
- https://kpi.davaktiv.uz/site (Davlat aktivlarini boshqarish agentligining KPI va samaradorlik ko‘rsatkichlari bo‘yicha ma’lumotlari)
- https://uz.wikipedia.org (Ishlab chiqarish samaradorligi va tegishli tushunchalar bo‘yicha ma’lumotlar)
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoDavlat ulushiga ega korxonalarda faoliyat samaradorligini baholash masalalarihttps://zenodo.org/records/23062768
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Iqtisod, menejment va pul. 4-son, 2025 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 4, 2025 Economics, Management and Money. Issue 4, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.009.art02
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Iqtisod, menejment va pul Экономика, менеджмент и деньги Economics, Management and Money
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3060-5474
- SonВыпускIssue
- 4-son (4), 2025№ 4 (4), 2025No. 4 (4), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 16-29
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- davlat ulushiga ega korxonalar, faoliyat samaradorligi, moliyaviy tahlil, auditorlik tekshiruvi, samaradorlik ko‘rsatkichlari, likvidlik, rentabellik, SMK, SYK, moliyaviy sog‘lomlashtirishпредприятия с государственным участием, эффективность деятельности, финансовый анализ, аудиторская проверка, показатели эффективности, ликвидность, рентабельность, ключевые показатели эффективности, финансовое оздоровление, оценка эффективностиstate-owned enterprises, operational efficiency, financial analysis, audit examination, performance indicators, liquidity, profitability, key performance indicators, financial recovery, efficiency assessment
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-12-23
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23062768
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059542



