ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Hozirgi zamon ingliz va o‘zbek tillarida vaqt kategoriyasining frazeologik birliklar yordamida ifodalanishi

Выражение категории времени в современном английском и узбекском языках с помощью фразеологических единиц

Expression of the category of time in modern English and Uzbek through phraseological units

Qudratova Muxlisa Izatilla qiziКудратова Мухлиса Изатилла кизиQudratova Muxlisa Izatilla qizi

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada tilshunoslikda frazeologik birliklarning vaqtni obrazli ifodalash i haqida ochib berilgan. Bunda vaqt ma’nosi ikki y o‘sinda, ya’ni asosiy (yetakchi) ma’no yoki asosiy ma’noni tashkil etuvchi komponent (sema) sifatida ifodalanadi.Qolaversa, vaqt kategoriyasining ingliz va o‘zbek tillaridagi verbalizatsiyasi va uning tilshunoslikdagi muhim jihatlari ifodalangan . Vaqt kategoriyasining strukturaviy tahlili hamda uning frazeologik birliklarda qo‘llash usullari kabi tahlillar amalga oshirilgan. Hozirgi zamon ingliz va o‘zbek tillarida vaqtning muhimligi va uni jamiyatdagi odamlar bilan muloqot qilishdagi o‘rni tahlil qilingan. Ingliz va o‘zbek tillarining temporal maydonida leksik- frazeologik hamda paremiologik birliklarning tutgan o‘rni ifodalangan bo‘lib, vaqt ma’noli lug‘aviy birliklar komponent tahlil qilinib, tasnif etildi

В данной статье раскрывается образное выражение времени с помощью фразеологических единиц в лингвистике. При этом значение времени выражается двумя способами: либо как основное (ведущее) значение, либо как компонент (сема), формирующий основное значение. Кроме того, рассматривается вербализация категории времени в английском и узбекском языках, а также её важные аспекты в лингвистике. Проведён структурный анализ категории времени и рассмотрены способы её использования во фразеологических единицах. Проанализированы значимость времени в современном английском и узбекском языках, а также его роль в общении людей в обществе. Определено место лексико-фразеологических и паремиологических единиц в темпоральном поле английского и узбекского языков, проведён компонентный анализ и классификация лексических единиц со значением времени.

This article explores the figurative expression of time through phraseological units in linguistics. In this regard, the meaning of time is expressed in two ways: either as a primary (leading) meaning or as a component (seme) that constitutes the core meaning. Furthermore, the verbalization of the category of time in English and Uzbek, as well as its important aspects in linguistics, are discussed. Structural analysis of the time category and its usage in phraseological units are also carried out. The significance of time in modern English and Uzbek, along with its role in communication among people in society, is analyzed. The place of lexical-phraseological and paremiological units within the temporal field of English and Uzbek is highlighted, and lexical units expressing time are analyzed componentially and classified.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: vaqt kategoriya komponent sema semantika yadro pereferiya distributsiya zamon время категория компонент сема семантика ядро периферия дистрибуция время (грамматическое) time category component seme semantics core (nucleus) periphery distribution tense

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.002.art07/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Аюпова С.Б. Категории пространства и времени языковой художественной картине мира (на материале художественной прозы И.С.Тургенева). Автореф. ...д-ра канд. филол. наук. –Уфа, 2012
  2. Бушуй А. М. Язык и действителност. – Ташкент. Фан, 2005. – 150 с
  3. Вакуров В.Н.Фразеологический каламбур в современной публицистике. // Русская реч, 1994, №6. -340 с
  4. Девкин В. Д. Немецкая разговорная реч: Синтаксис и методика.- М.: Высшая школа, 1979. - 253 с
  5. Дударева З.М. Контрастное исследование концептуальной сферы “время” в русской и башкирской языковых картинах мира. Автореф. дисс… д-ра филол. наук. – Екатеринбург, 2005. –48 с
  6. M.T. Irisqulov. Tilshunoslikka kirish – Darslik “Yoshlar matbuoti” – 2009
  7. Кунин А.В. Курс фразеологии современного английского языка. - М.: Высшая школа, 1986.- 380 с
  8. Лукянова Н.А. Экспрессивная лексика разговорного употребления. - Новосибирск: Наука, сиб. отд-е, 1989. -230 с. FILOLOGIYA Al-BUXORIY 2- son, 2026-yil
  9. Михеева Л.Н. Время в русской языковой картине мира: лингвокультурологический аспект. Автореф. ...д-ра филол. наук. – М.,2004
  10. Солодуб Ю.П., Албрехт Ф.Б. Современный русский язык. Лексика и фразеология (сопоставителный аспект). - М.: Флинта. Наука, 2002. - 264 с
  11. Umarxo‘jayeva M. E. “Umumiy tilshunoslik” Andijon-2010, 85

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.002.art07
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2026№ 2 (2), 2026No. 2 (2), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
66-77
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
vaqt, kategoriya, komponent, sema, semantika yadro, pereferiya, distributsiya, zamonвремя, категория, компонент, сема, семантика, ядро, периферия, дистрибуция, время (грамматическое)time, category, component, seme, semantics, core (nucleus), periphery, distribution, tense
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-04-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-11-07
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/