ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Misrdagi “Sultoniya” madrasalarida ta’lim tizimi

Система образования в медресе «Султания» в Египте

The education system in the “Sultaniyya” madrasas in Egypt

Aripova Zuxra JahangirovnaАрипова Зухра ДжахангировнаAripova Zuxra Jahangirovna

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu ilmiy maqolada O‘rta asrlardagi Misrda joylashgan “Sultoniya” madrasalarida (sultoniyya) ta’lim tizimi tadqiq etiladi. Maqola Mamluk sultoni davlatining harbiy ta’lim tizimiga, xususan, sultoni harbiy maktablari – kuttabiyya (tibaq) dasturiga, murabbiylik an’analariga va korporativ birdamlikni ta’minlovchi “xushdashiyya” fenomeniga bag‘ishlangan. Tarixiy manbalar asosida mamluklarni sotib olish, ularning ta’lim jarayoni, ozod etilishi (itoqa) va davlat boshqaruvidagi yuqori lavozimlarga ko‘tarilish bosqichlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mamluklarning turli toifalari (sultoniyya va emiriylarga tegishli mamluklar) o‘rtasidagi munosabatlar, merosxo‘rlik prinsipi bo‘lmaganligi va bu tizimning davlat barqarorligini ta’minlashdagi roli ko‘rib chiqiladi. Maqolada cherkes mamluklari davridagi ijtimoiy inqiroz sabablari ilmiy asosda ochib beriladi hamda mamluk ta’lim va harbiy tizimining keyingi davrdagi transformatsiyasi yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, “Sultoniya” madrasalari nafaqat harbiy, balki ijtimoiy va siyosiy elita shakllantiruvchi markaz bo‘lib xizmat qilgan. Bu tizim begona muhitda mustahkam siyosiy elita yaratish va ijtimoiy liftlarning samarali ishlashiga misol bo‘lib xizmat qiladi.

В данной научной статье исследуется система образования в медресе «Султания» (султанийя) в средневековом Египте. Работа посвящена военной образовательной системе Мамлюкского султаната, в частности программе султанских военных школ – куттабийя (тибак), традициям наставничества и феномену «хушдашийя», направленному на обеспечение корпоративного единства. На основе исторических источников анализируются процессы закупки мамлюков, их обучение, освобождение (итака) и восхождение на высшие ступени государственного управления. В исследовании рассматриваются взаимоотношения между различными категориями мамлюков (султанскими и эмирскими), принцип ненаследственности мамлюкского института и его роль в обеспечении стабильности государства. Научно обоснованы причины социального кризиса в период правления черкесских мамлюков, а также трансформация мамлюкской системы образования и военной структуры в поздний период. Результаты исследования показывают, что медресе «Султания» выступали не только как военные учебные центры, но и как мощные институты формирования социальной и политической элиты. Эта система служит ярким примером создания устойчивой политической элиты в чужеродной среде и эффективного функционирования социальных лифтов.

This scientific article examines the education system in the “Sultaniyya” madrasas (Sultaniyya) in medieval Egypt. The work is devoted to the military education system of the Mamluk Sultanate, particularly the curriculum of the sultanic military schools – kuttabiyya (tibaq), mentorship traditions, and the phenomenon of “khushdashiyya” aimed at ensuring corporate unity. Based on historical sources, the processes of purchasing Mamluks, their training, manumission (itāqa), and ascension to the highest levels of state administration are analyzed. The study explores relationships between different categories of Mamluks (sultanic and amirial), the principle of non-hereditary status of the Mamluk institution, and its role in maintaining state stability. The causes of the social crisis during the Circassian Mamluk period are scientifically substantiated, as well as the transformation of the Mamluk education and military system in the later period. The research findings demonstrate that the “Sultaniyya” madrasas served not only as military training centers but also as powerful institutions for forming social and political elites. This system represents a vivid example of creating a resilient political elite in a foreign environment and the effective functioning of social mobility mechanisms.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Misr qul Mamluk sultoni davlati tibaq xushdashiyya itoqa harbiy ierarxiya elitlar transformatsiyasi Египет раб Мамлюкский султанат тибак хушдашийя итака военная иерархия трансформация элит Egypt slave Mamluk Sultanate tibaq khushdashiyya itaka military hierarchy elite transformation

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art08/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Abd al-Fattoh Ashur. (1962). Al-mujtama‘ al-misri fi ‘asr salotin al-mamolik. – Qohira: Dor an-nahda al-arabiya
  2. Amitai D. (2006). The Mamluk Institution or One Thousand Years of Military Slavery in the Islamic World // Arming slaves: from classical times to the modern Age / edited by Christopher Leslie Brown and Philip D. Morgan. – New Haven; London: Yale University Press, 2006. – P. 42–53
  3. Ayalon D. (1975). Preliminary Remarks on the Mamluk Military Institution in Islam / in V. J. Perry and M. E. Yapp (eds.), War, Technology and Society in the Middle East. – London, 1975
  4. Hautecoeur G. Wiet. Les Mosquees du Caire. 2 Vol. – Cairo, 1932 – 623 p
  5. Hasan Ali Ibrohim. (1967). Tarix al-mamolik al-bahriyya. Qohira: maktabat an-nahda al-misriyya
  6. Jamol ad-din Abu al-Mahasin Ibn Taghri Birdi. (1992). Kitab an-nujum azzahira fi muluk Misr va al-Qahira. Bayrut: Dar al-kutub al-‘ilmiya
  7. Mojid Abd al-Mun‘im. (1964-1967). Nuzum davlat salatin al-mamolik va rusumihim fi Misr. – 2 jildli. – Qohira: Maktabat al-anjalu al-misriya
  8. Muhammad ibn Ahmad ibn Iyyos. (1982). Kitob tarix Misr al-mashhur bi bado’‘i az-zuhur fi viqo’i ad-duhur. Qohira: Kutub al-Hay’a al-Misriya
  9. Shahabiddin al-Qalqashandiy. (1914-1919). Subh al-a’sha fi sinaot al-insho. Qohira: Dor al-Kutub
  10. Taqiy ad-Din al-Maqriziy. (2002). Kitob al-mavoʻiz va al-iʻtibor bi-zikr alxutat va al-osor (Т. II). Buloq: Kaston Viit
  11. Willam M. (1896). The Mameluke or Slave Dynasty of Egypt, 1260–1517 A.D. ‒ London: Smith, Elder, & Co, 1896. ‒ 316 p. TARIX Al-BUXORIY 1 son, 2026-yil
  12. Xalil ibn Shahin az-Zohiriy. (1988). Zubdat kashf al-mamolik va bayon at- turuq va-l-masolik. – Qohira: Dor al-arab li-l-bustoniy, 1988. – 159 б
  13. Эсбридж Т. Крестовые походы. Войны Средневековья за Святую землю. – М., 2016. – C. 232
  14. Хасанов А.А. (1973). Формирование черкесской группировки мамлюков в Египте // Арабские страны, Турция, Иран, Афганистан. История, экономика. – М. – С. 158–166
  15. Хасанов А.А. (1975). Социально-политический строй мамлюкского Египта, при черкесских султанах (1382-1517). Автореферат дисс. на соиск. канд. ист. наук. – М
  16. Хотко С.Х. (1993). Черкесские мамлюки. – Майкоп
  17. Семёнова Л.А. Салах ад-Дин и мамлюки в Египте. – М., 1966. – C

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2026

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2026.001.art08
YilГодYear
2026
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
1-son (1), 2026№ 1 (1), 2026No. 1 (1), 2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
80-93
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Египет, раб, Мамлюкский султанат, тибак, хушдашийя, итака, военная иерархия, трансформация элитЕгипет, раб, Мамлюкский султанат, тибак, хушдашийя, итака, военная иерархия, трансформация элитEgypt, slave, Mamluk Sultanate, tibaq, khushdashiyya, itaka, military hierarchy, elite transformation
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-02-26
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-20
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/