Maqola Статья Article
Ruhiy holatni ifodalovchi nutqiy aktlarning gender xususiyatlari tadqiqi dolzarbligi xususida
Об актуальности исследования гендерных особенностей речевых актов, выражающих психическое состояние
On the topicality of researching gender-specific features of speech acts expressing mental states
Tashpulatova Shirina Ziyoviddin qiziТашпулатова Ширина Зиёвиддин кизиTashpulatova Shirina Ziyoviddin qizi
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Jahon tilshunosligida nutqiy aktlarning turli jihatlarini o‘rganish struktur tilshunoslik, lingvomadaniyatshunoslik, lingvopragmatika hamda semantik tadqiqotlar doirasida shakllangan antropotsentrik yondashuvlar asosida izchil rivojlanib bormoqda. Ushbu yondashuv doirasida nutqiy akt va uning tarkibiy qismlarini antropologik nuqtayi nazardan tahlil qilish, xususan, ruhiy holat mazmuniga ega nutqiy aktlarning gender xususiyatlarini aniqlash alohida ilmiy ahamiyat kasb etadi. Maqolada ruhiy holatni ifodalovchi nutqiy aktlarning ayol va erkak nutqida namoyon bo‘lish shakllari, ularning pragmatik va semantik xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Ingliz va o‘zbek tillari materiallari asosida olib borilgan tadqiqot natijalari gender omilining nutqiy aktlar mazmuni va ifoda vositalariga ta’sirini ochib beradi hamda ushbu xususiyatlarni tizimlashtirish va tarjima jarayonida hisobga olish bo‘yicha ilmiy xulosalar chiqarishga imkon yaratadi.
В современной лингвистике изучение различных аспектов речевых актов активно развивается в рамках антропоцентрических подходов, сформировавшихся в структурной лингвистике, лингвокультурологии, лингвопрагматике и семантических исследованиях. В данном контексте особую научную значимость приобретает антропологический анализ речевого акта и его компонентов, в частности исследование гендерных особенностей речевых актов, выражающих психическое состояние. В статье рассматриваются способы репрезентации психических состояний в речи мужчин и женщин, а также их прагматические и семантические характеристики. На материале английского и узбекского языков проводится сопоставительный анализ, позволяющий выявить влияние гендерного фактора на структуру и интерпретацию речевых актов, а также определить его значение для систематизации языковых средств и переводческой практики.
In modern linguistics, the study of various aspects of speech acts has been steadily developing within anthropocentric approaches formed in the framework of structural linguistics, linguistic and cultural studies, pragmatics, and semantic research. Within this paradigm, special attention is paid to the anthropological analysis of speech acts and their components, particularly to the investigation of gender-specific features of speech acts expressing mental states. This article focuses on identifying and analyzing the ways in which mental states are verbalized in male and female speech, as well as on revealing their pragmatic and semantic characteristics. Based on a comparative analysis of English and Uzbek language materials, the study demonstrates the influence of gender on the structure, expression, and interpretation of speech acts. The results contribute to the systematization of gender-related features and provide theoretical insights that may be applied in translation studies and intercultural communication.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: gender ruhiy holat nutqiy akt pragmaligvistika antropotsentrik tilshunoslik lingvakulturologiya lingvapragmatika semantika гендер психическое состояние речевой акт антропоцентрическая лингвистика лингвокультурология лингвопрагматика семантика gender mental state speech act pragmatics anthropocentric linguistics lingoculturology linguopragmatics semantics
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art03/
Tashpulatova Shirina Ziyoviddin qizi. Ruhiy holatni ifodalovchi nutqiy aktlarning gender xususiyatlari tadqiqi dolzarbligi xususida // Al-Buxoriy. — 2026. — 1-son (1). — B. 25-33. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art03/
Ташпулатова Ширина Зиёвиддин кизи. Об актуальности исследования гендерных особенностей речевых актов, выражающих психическое состояние // Ал-Бухорий. — 2026. — № 1 (1). — С. 25-33. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art03/
Tashpulatova Shirina Ziyoviddin qizi. On the topicality of researching gender-specific features of speech acts expressing mental states // Al-Bukhari. — 2026. — No. 1 (1). — pp. 25-33. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art03/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4479-son Qarori. O‘zbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi Qonuni qabul qilinganining o‘ttiz yilligini keng nishonlash to‘g‘risida // lex.uz – 2019. – 5-oktabr. – URL: https://lex.uz/docs/-4664611 FILOLOGIYA Al-BUXORIY 1 son, 2026-yil
- Abdullayeva D. (2023). Gender tushunchasi va uning o‘zbek tilidagi xususiyatlari. Central Asian Journal of Education and Innovation, 2(4, Part 2), 135– 139
- Арутюнова Н. Д. (1985). Истоки, проблемы и категории прагматики
- Падучева Е.В., Новое в зарубежной лингвистике. Вып. 16: Лингвистическая прагматика
- Atlas D. (2005). Logic, meaning and conversation: Semantical underdeterminacy, implicature, and their interface. Oxford University Press
- Boymirzaeva S. (2009). Matn mazmunida temperollik semantikasi. O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti
- Grice P. (1975). Method in philosophical psychology (From the banal to the bizarre). Proceedings and Addresses of the American Philosophical Association, 48, 23–53
- Grice P. (1978). Further notes on logic and conversation. In P. Cole (Ed.), Syntax and semantics: Pragmatics Vol. 9, pp
- Grice P. (1981). Presupposition and conversational implicature. In P. Cole (Ed.), Radical pragmatics
- Jacob L. (2006). Pragmatics: Overview. In Encyclopedia of language & linguistics (2nd ed., pp. 51–62). Elsevier
- Кифер Ф. (1985). Роли прагматики в лингвистическом описании в Новое в зарубежной лингвистике. Вып. XVI. Прогресс
- Turniyazov N., Yo‘ldoshev B. (2006). Matn tilshunosligi
- Wierzbicka A. (2006). Cross-cultural pragmatics: The semantics of human interaction. Mouton de Gruyter
- Xo‘jayev N. (2022). Abdulla Oripov she’riyatidagi personaj nutqining gender xususiyatlari. In O‘zbek amaliy filologiyasi istiqbollari: Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari (p. 281)
- Yuldasheva X. (2021). Badiiy matnda shaxs gender xususiyatlarining namoyon bo‘lishi. So‘z san’ati xalqaro jurnali 4(4), 97–102
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoRUHIY HOLATNI IFODALOVCHI NUTQIY AKTLARNING GENDER XUSUSIYATLARI TADQIQI DOLZARBLIGI XUSUSIDAhttps://zenodo.org/records/19260302
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.001.art03
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 1-son (1), 2026№ 1 (1), 2026No. 1 (1), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 25-33
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- gender, ruhiy holat, nutqiy akt, pragmaligvistika, antropotsentrik tilshunoslik, lingvakulturologiya, lingvapragmatika, semantikaгендер, психическое состояние, речевой акт, антропоцентрическая лингвистика, лингвокультурология, лингвопрагматика, семантикаgender, mental state, speech act, pragmatics, anthropocentric linguistics, lingoculturology, linguopragmatics, semantics
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-02-26
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.19260302
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059610
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



