Maqola Статья Article
O‘zbek tilida frazeologizmlar etnosotsiopragmatik aspekt sifatida
Узбекские фразеологизмы в этносоциопрагматическом аспекте
Uzbek phraseological units in the ethnosociopragmatic aspect
Qurbonov Zayniddin Oltinovich, Oltinova Bahora ZayniddinovnaКурбонов Зайниддин Олтинович, Олтинова Бахора ЗайниддиновнаQurbonov Zayniddin Oltinovich, Oltinova Bahora Zayniddinovna
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi frazeologizmlarning etnomadaniy tabiatini yoritish, ularning milliy mentalitet, xalqning tarixiy tajribasi, urf -odatlari va qadriyatlari bilan uzviy bog‘liqligini ilmiy jihatdan asoslash maqsad qilib olinadi. Frazeologizmlarning shakllanishi va rivojlanishida ijtimoiy muhit, nutqiy vaziyat, kommunikativ ehtiyoj hamda avlodlararo til tajribasining o‘rni alohida e’tiborga olinadi. Tadqiqot jarayonida frazeologik birliklar etnosotsiopragmatik aspektda tahlil qilinib, ularning nutqda qanday pragmatik vazifalarni bajarishi, ma’no va ifoda imkoniyatlari ochib beriladi. Shuningdek, frazeologizmlarning badiiy matnlardagi qo‘llanishi yozuvchi yoki shoirning individual uslubi hamda milliy dunyoqarashni aks ettiruvchi muhim vosita sifatida ko‘rsatib o‘tiladi. Keltirilgan nazariy fikrlar badiiy asarlardan olingan parchalar, xalq og‘zaki ijodi namunalaridan tanlangan frazeologizmlar orqali dalillanib, ularning etnomadaniy va sotsiopragmatik ahamiyati atroflicha yoritib berilgan
В данной статье основной целью является разностороннее раскрытие этнокультурной природы фразеологизмов узбекского языка и научное обоснование их органической связи с национальным менталитетом, историческим опытом народа, его обычаями, традициями и системой духовных ценностей. Подчеркивается, что фразеологические единицы формируются и развиваются под влиянием социальной среды, конкретной речевой ситуации, коммуникативных потребностей общества, а также межпоколенческой передачи языкового опыта. В ходе исследования фразеологизмы рассматриваются в этносоциопрагматическом аспекте, что позволяет выявить их прагматические функции в речи, определить особенности употребления и раскрыть их семантическое и экспрессивное богатство. Особое внимание уделяется анализу функционирования фразеологических единиц в художественных текстах, где они выступают важным средством выражения индивидуального стиля писателя или поэта и отражения национального мировоззрения. Теоретические положения, изложенные в статье, подтверждаются примерами из художественной литературы и образцами устного народного творчества, благодаря чему всесторонне раскрывается этнокультурная и социопрагматическая значимость узбекских фразеологизмов.
This article aims to elucidate the ethnocultural nature of phraseological units in the Uzbek language and to scientifically substantiate their close connection with the national mentality, the historical experience of the people, their customs, traditions, and values. Particular attention is paid to the role of the social environment, speech situations, communicative needs, and intergenerational linguistic experience in the formation and development of phraseological units. In the course of the research, phraseological units are analyzed from an ethnosociopragmatic perspective, which makes it possible to reveal the pragmatic functions they perform in speech, as well as their semantic richness and expressive potential. Furthermore, the use of phraseological units in literary texts is considered as an important means of reflecting the individual style of a writer or poet and the national worldview as a whole. The theoretical assumptions put forward in the article are substantiated by examples drawn from works of fiction and samples of oral folk creativity, through which the ethnocultural and sociopragmatic significance of Uzbek phraseological units is comprehensively highlighted.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: phraseology ethnosociopragmatics mentality literary text aspect sociolinguistics context linguistic unit language elements фразеология этносоциопрагматика менталитет художественный текст аспект социолингвистика контекст языковая единица языковые элементы phraseology ethnosociopragmatics mentality literary text aspect sociolinguistics context linguistic unit language elements
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art02/
Qurbonov Zayniddin Oltinovich, Oltinova Bahora Zayniddinovna. O‘zbek tilida frazeologizmlar etnosotsiopragmatik aspekt sifatida // Al-Buxoriy. — 2026. — 1-son (1). — B. 17-24. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art02/
Курбонов Зайниддин Олтинович, Олтинова Бахора Зайниддиновна. Узбекские фразеологизмы в этносоциопрагматическом аспекте // Ал-Бухорий. — 2026. — № 1 (1). — С. 17-24. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art02/
Qurbonov Zayniddin Oltinovich, Oltinova Bahora Zayniddinovna. Uzbek phraseological units in the ethnosociopragmatic aspect // Al-Bukhari. — 2026. — No. 1 (1). — pp. 17-24. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.001.art02/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Mamatov A. E. (1997). O‘zbek tili frazeologizmlarining shakllanishi. Toshkent. (In Uzbek)
- Maksetova Z., Qambaraliyev S., Yunusov A. (2022). Tilshunoslikda frazeologik birliklarning o‘rganilishi va ularning tasnifi. Uchinchi renessans: ilm-fan va ta’lim taraqqiyoti istiqbollari jurnali, 2(5), 182–186. (In Uzbek)
- Odil Yoqubov. (2002). Bir koshona sirlar. Sharq. (In Uzbek)
- Oybek. (2019). Nur qidirib. Yangi asr avlodi. (In Uzbek)
- Oybek. (2019). Qutlug‘ qon. G‘afur G‘ulom. (In Uzbek)
- O. Yoqubov. (2018). Billur qandillar. Yoshlar nashriyot uyi. (In Uzbek)
- Rahmatullayev Sh., Abdullayev A. va boshq. (2022). O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. (In Uzbek)
- Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. (2022). O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyotmatbaa ijodiy uyi. 636 b. (In Uzbek)
- Sh. Rashidov. (1981). Bo‘rondan kuchli. G‘afur G‘ulom. (In Uzbek)
- Rafiyev A. (1985). Iboralar nutqimiz ko‘rki. Toshkent: Fan. (In Uzbek)
- Rahmatullaev Sh. (1970). Nutqimiz ko‘rki. Toshkent, 5–43-b. (In Uzbek)
- Rahmatullaev Sh. (1966). O‘zbek frazeologiyasining ba’zi masalalari. Toshkent. (In Uzbek)
- Yo‘ldoshev B. (1998). Frazeologik uslubiyat asoslari. Samarqand, 610 b. (In Uzbek)
- Ijtimoiy tarmoq: (Qalampir.uz). (kun.uz). (Daryo.uz). (In Uzbek) - 24
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedZenodoО'ZBЕK TILIDA FRAZЕОLОGIZMLAR ЕTNОSОTSIОPRAGMATIK ASPЕKT SIFATIDAhttps://zenodo.org/records/19260263
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2026
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2026.001.art02
- YilГодYear
- 2026
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 1-son (1), 2026№ 1 (1), 2026No. 1 (1), 2026
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 17-24
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- phraseology, ethnosociopragmatics, mentality, literary text, aspect, sociolinguistics, context, linguistic unit, language elementsфразеология, этносоциопрагматика, менталитет, художественный текст, аспект, социолингвистика, контекст, языковая единица, языковые элементыphraseology, ethnosociopragmatics, mentality, literary text, aspect, sociolinguistics, context, linguistic unit, language elements
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2026-02-26
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.19260263
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059610
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



