Maqola Статья Article
Ishtixon manzilgohidagi arxeologik tadqiqotlar: qadimgi ossuariylarning o‘rganilishi masalalari
Археологические исследования на иштиханском поселении: вопросы изучения древних оссуариев
Archaeological research at the Ishtikhon site: issues in the study of ancient ossuaries
Norkulova Gulida Sodikovna iDНоркулова Гулида Содиковна iDNorkulova Gulida Sodikovna iD
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Ushbu maqolada VI-VIII asrlarga oid Ishtixon ossuariylarining shakli, bezaklari va diniy mazmuni G.A.Pugachenkova boshchiligidagi arxeologik tadqiqotlar natijalari asosida tahlil qilinadi. Muhimi, Miyonqol ossuariylarining relyef naqshlari Samarqand ossuariylari dizaynidan keskin farq qiladi, bu Sugʻd madaniyatining Ishtixon va Kushoniya kabi hududlardagi oʻziga xosligini koʻrsatadi. Miyonqol ossuariylarida mahalliy kult bilan bogʻliq tantanali marosimlar qahramonlari aks etgan boʻlib, har qanday diniy maros imdagi atribut va buyumlar toʻplami ma’budlar, ruhoniylar sinfi yoki funksiyasini ifodalagan. Ossuariylardagi tasvirlar mahalliy mazdakiylik va zardushtiylik e’tiqodlari, ajdodlarga sigʻinish va qayta tirilish gʻoyalari bilan bogʻliq holda oʻrganiladi. Mintaqaviy madaniyatlar oʻrtasidagi farqlar, diniy atributlarning oʻziga xosligi va Avesto koʻrsatmalari ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Ishtixon va Biyanayman ossuariylaridagi marosim sahnalari orqali mahalliy diniy e’tiqodlarning xususiyatlari ochib beriladi. Tadqiqot Miyonqol vohasining madaniy merosini oʻrganishga qaratilgan.
В данной статье анализируются форма, декор и религиозное содержание Иштиханских оссуариев VI-VIII веков на основе результатов археологических исследований под руководством Г.А.Пугаченковой. Важно отметить, что рельефные узоры Миёнкольских оссуариев резко отличаются от дизайна самаркандских оссуариев, что свидетельствует о своеобразии согдийской культуры в таких регионах, как Иштихан и Кушания. В Миёнкольских оссуариях изображены герои торжественных обрядов, связанных с местным культом, где набор атрибутов и предметов культа в любом религиозном обряде выражал богов, класс жрецов или функцию. Изображения на оссуариях изучаются в связи с местными маздаизмом и зороастризмом, почитанием предков и идеями о воскресении. Научно обосновываются различия между региональными культурами, своеобразие религиозных атрибутов и указания Авесты. На примере обрядовых сцен в Иштиханских и Биянаиманских оссуариях раскрываются особенности местных религиозных верований. Исследование направлено на изучение культурного наследия Миёнкольского оазиса.
This article analyzes the form, decoration, and religious content of the Ishtikhon ossuaries from the 6th-8th centuries, based on the results of archaeological research led by G.A.Pugachenkova. It is important to note that the relief patterns of the Miyonkol ossuaries differ sharply from the design of the Samarkand ossuaries, which indicates the uniqueness of Sogdian culture in regions such as Ishtikhon and Kushoniya. The Miyonkol ossuaries depict the heroes of solemn rituals associated with the local cult, where a set of attributes and cult objects in any religious ritual expressed the gods, the class of priests, or the function. The images on the ossuaries are studied in connection with local Mazdaism and Zoroastrianism, ancestor worship, and ideas about resurrection. The differences between regional cultures, the originality of religious attributes, and the indications of the Avesta are scientifically substantiated. The peculiarities of local religious beliefs are revealed through the example of ritual scenes in the Ishtikhon and Biyanayman ossuaries. The research focuses on the study of the cultural heritage of the Miyonkol oasis.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Miyonqol Ishtixon Sao So‘g‘d Samarqand tarixi zardushtiylik Kabudon Oqtepa ossuariylar Qang‘ davlati Biyanayman kohin Миянколь Иштихон Цао Согд история Самарканда зороастризм Кабудон Октепа оссуарии государство Канга Биянайман жрец Miyonkol Ishtikhon Cao Sogd history of Samarkand Zoroastrianism Kabudon Oqtepa ossuaries Kang state Biyanayman priest
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art12/
Norkulova Gulida Sodikovna. Ishtixon manzilgohidagi arxeologik tadqiqotlar: qadimgi ossuariylarning o‘rganilishi masalalari // Al-Buxoriy. — 2025. — 3-son (3). — B. 119-126. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art12/
Норкулова Гулида Содиковна. Археологические исследования на иштиханском поселении: вопросы изучения древних оссуариев // Ал-Бухорий. — 2025. — № 3 (3). — С. 119-126. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art12/
Norkulova Gulida Sodikovna. Archaeological research at the Ishtikhon site: issues in the study of ancient ossuaries // Al-Bukhari. — 2025. — No. 3 (3). — pp. 119-126. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art12/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
AdabiyotlarСписок литературыReferences
- Адылов Ш. Т. (1996) Новые материалы к изучению рустака Файй // ИМКУ. Вып. 27. – Самарканд
- Бичурин Н. (2017) Собрание сведение. II. – С. 312-313
- Бартолд В.В. (1914) К истории орошения Туркестана. СПб. – 117 с
- Массон М.Е. (1973) Самарқанд осори атиқаларига оид уч воқеа. – Тошкент
- Пугаченкова Г.А. (1975) Иштиханский оссуарийновый памятник согдийского искусства // Общественные науки в Узбекистане. № 3
- Пугаченкова Г.А. (1989) Древности Мианкаля. – Ташкент: Фан. – 185 с
- Пугаченкова Г.А. (1950) Элементы Согдийской Архетиктуры на среднеазиатских терракотах // Труды института истории и археологии. Том II. – Ташкент
- Раҳмонов H.Ў. (2016) Илк ўрта аср суғд қишлоқ маконларининг ўрганилиш тарихига доир // Ўзбекистон археологияси. №2 (13) TARIX Al-BUXORIY 3-son, 2025-yil
- Тургунов Б. (1963) О метоположении средневекого города Иштихан // Ўзбекистонда ижтимоий фанлар. №11. – С. 54-55
- Ғойибов Б. (2020) Суғд тарихидан лавҳалар. – Самарқанд: СамДУ
- Ғойибов Б. (2018) Миёнкол воҳаси – Иштихоннинг Суғд конфедерaциясининг ўрни ва ҳукмдорлик хусусиятлари // Марказий Осиё тарихи ва Археологияси муоммолари. 2-қисм. – Самарқанд
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoIshtixon manzilgohidagi arxeologik tadqiqotlar: qadimgi ossuariylarning o‘rganilishi masalalarihttps://zenodo.org/records/23062249
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2025
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2025.005.art12
- YilГодYear
- 2025
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 3-son (3), 2025№ 3 (3), 2025No. 3 (3), 2025
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 119-126
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- Miyonqol, Ishtixon, Sao, So‘g‘d, Samarqand tarixi, zardushtiylik, Kabudon, Oqtepa, ossuariylar, Qang‘ davlati, Biyanayman, kohin, “xaoma” ichimligiМиянколь, Иштихон, Цао, Согд, история Самарканда, зороастризм, Кабудон, Октепа, оссуарии, государство Канга, Биянайман, жрец, напиток «хаома»Miyonkol, Ishtikhon, Cao, Sogd, history of Samarkand, Zoroastrianism, Kabudon, Oqtepa, ossuaries, Kang state, Biyanayman, priest, “haoma” drink
- ORCID
- Norkulova Gulida Sodikovna — 0009-0006-9807-3233
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2025-08-29
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-18
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23062249
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059491
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Internet Archive



