ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Eski uyg‘ur xati va uning yozuv prinsiplari (“Me’rojnoma” asari misolida)

Староуйгурская письменность и её принципы письма (на примере произведения «Меъроджнома»)

Old Uyghur script and its writing principles (based on the example of the “Me’rojnoma”)

Turdiyev Jahongir Zafariddin oʻgʻliТурдиев Джахонгир Зафариддин углиTurdiyev Jahongir Zafariddin oʻgʻli

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqola turkiy tildagi “Meʼrojnoma” asarining uygʻur yozuvli nusxasi va uning temuriylar davri madaniy hayotini oʻrganishdagi ahamiyati haqidadir. Uygʻur yozuvi qoʻlyozma manbashunoslik va matnshunoslik nuqtayi nazaridan tahlil etilgan. Maqolada temuriylar davrida koʻchirilgan nodir manbaning oʻziga xos xususiyatlari haqida ham bahs yuritilgan. Meʼroj islom tarixida yuz bergan mashhur voqealardan boʻlib, mumtoz sharq adabiyotida alohida eʼtibor qaratilgan mavzulardandir. Adabiyotda “Meʼroj” bilan bir qatorda “Isro” soʻzi qoʻllaniladi. “Isro” Alloh taolo Muhammad sollallohu alayhi vasallamni kechaning bir boʻlagida Makkadagi Masjidu-l-Haromdan Quddusdagi Masjidu-l-Aqsoga sayr qildirishidir. “Meʼroj” Alloh taolo soʻnggi paygʻambari Muh ammad sollallohu alayhi vasallamni Quddusi sharifdan yuqoriga, yaʼni, Oʻzining huzuriga koʻtarishidir. Shu hodisaga bagʻishlab yozilgan asarlar “Meʼrojnoma” deb ataladi. Buning singari asarlar dastlab arab adabiyotida yaratildi. Keyinchalik fors va turkiy adabiyotda ham “Meʼrojnoma”lar mustaqil asar sifatida shakllana bordi.

Данная статья посвящена уйгурской письменной копии тюркского произведения «Мирожнома» и ее значению в изучении культурной жизни периода Темуридов. Рукопись с уйгурским письмом анализируется с точки зрения источниковедения и текстологии. В статье также рассматривается специфика редкого источника, скопированного в период Темуридов. Мирадж - одно из самых известных событий в истории ислама и одна из самых важных тем в классической восточной литературе. В литературе вместе со словом «Мирадж» используется слово «Исра». «Исра» означает, что перенесение Мухаммада (да благословит его Аллах и приветствует) по воле Аллаха от мечети аль-Харам в Мекке до мечети аль-Акса в Иерусалиме в течение одной части ночи. «Мирадж» - это вознесение последнего Пророка Мухаммада (мир ему и благословение Аллаха) из Иерусалима в небеса к Аллаху. Произведения, посвященные этому событию, называются «Мираджнама». Подобные произведения изначально были созданы в арабской литературе. Позднее в персидской и тюркской литературе «Мираджнама» сложилась как самостоятельное произведение

This article is devoted to the Uyghur written copy of the Turkic work “Mirajnama” and its significance in the study of the cultural life of the Temurid period. The manuscript with the Uyghur script is analyzed from the point of view of source studies and textual criticism. The article also considers the specifics of a rare source copied during the Temurid period. Miraj is one of the most famous events in the history of Islam and one of the most important themes in classical oriental literature. In literature, the word “Isra” is used together with the word “Meroj”. “Isra” means that the transfer of Muhammad (peace and blessings of Allah be upon him) by the will of Allah from the Al -Haram Mosque in Mecca to the Al -Aqsa Mosque in Jerusalem during one part of the night. “Meraj” is the ascension of the last Prophet Muhammad (peace and blessings of Allah be upon him) from Jerusalem to heaven to Allah. The works dedicated to this event are called “Mirajnama”. Such works were originally created in Arabic literature. Later in Persian and Turkic literature, Mirajnama was formed as an independent work.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Turkiy til eski uygʻur yozuvi xattotlik sanʼati baxshi qoʻlyozma madaniyat тюркский язык староуйгурская письменность искусство каллиграфии бахши рукопись культура Turkic language Old Uyghur script calligraphy art bakhshi manuscript culture

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.005.art02/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Ан-Наим. (2003). Арабча-ўзбекча луғат. – Тошкент
  2. Древнетюркский словарь (1969). – Ленинград
  3. Эркинов А. (2009). Матншунослик асослари. – Тошкент
  4. Pavet de Courtaille. (1882). Miradj-nameh. Le manuscrit Oigour de la Biblitotheque Nationale Paris
  5. Sadikov K. (2018). The old uygur-writing manuscript in the funds of the national library of France // The Light of Islam: Vol. 1
  6. Сирожиддинов Ш. (2011). Алишер Навоий: манбаларнинг қиёсийтипологик, текстологик таҳлили. – Тошкент
  7. Sodiqov Q. (2009). Turkiy til tarixi. – Toshkent
  8. Содиқов Қ. (2008). Эски туркий ёзувлари. – Тошкент
  9. Содиқов Қ. “Меърожнома”: тилимиз ва адабиётимизнинг нодир намунаси // «Даракчи». № 2. 11.01.2018
  10. Содиқов Қ. (2009). Эски туркий ёзувлар. – Тошкент
  11. Çağatay Saadet. (1950). Türk lehçeleri örnekleri. – Аnkara

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.005.art02
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
3-son (3), 2025№ 3 (3), 2025No. 3 (3), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
15-24
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Turkiy til, eski uygʻur yozuvi, xattotlik sanʼati, baxshi, qoʻlyozma, madaniyatтюркский язык, староуйгурская письменность, искусство каллиграфии, бахши, рукопись, культураTurkic language, Old Uyghur script, calligraphy art, bakhshi, manuscript, culture
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-29
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-20
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/ Maqola Статья Article Belbog‘li kurash mashg‘ulot jarayoniga sun’iy intellekt texnologiyalarini integratsiyalashning pedagogik shart-sharoitlari va metodik asoslari Педагогические условия и методические основы интеграции технологий искусственного интеллекта в тренировочный процесс по поясной борьбе Pedagogical conditions and methodological foundations for integrating artificial intelligence technologies into the belt wrestling training process Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · 22-33-b.Муйдинов Махсудбек Рустамбек угли · 2026 · с. 22-33Mo‘ydinov Maxsudbek Rustambek o‘g‘li · 2026 · pp. 22-33TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art03/