ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Huvaydo ijodida iqtibos san’ati

Искусство цитирования в творчестве Хувайдо

The art of quotation in Huvaydo’s creation

Zaripova Dilfuza BaxtiyorovnaЗарипова Дилфуза БахтиёровнаZaripova Dilfuza Baxtiyorovna

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Ushbu maqolada Huvaydoning o‘zbek mumtoz adabiyotida tutgan o‘rni, ijodkorning g‘oyaviy yo‘nalishi, badiiy mahorati, ilohiy ishq tasviridagi o‘ziga xosligi haqida fikr yuritilgan. Uning ijodida didaktikaning o‘rni haqida asosli fikrlar keltirilgan. Adib ijodida iqtibos san’atining qo‘llanilishi lirik janrlar misolida tahlil qilingan. Hamd g‘azalidagi o‘ziga xosliklar ochib berilgan. Shoir ijodida Qur’on va hadisning ta’siri yetarlicha asoslangan. Adibning diniy mavzudagi g‘azallarida nido, tazod, iqtibos, didaktik mavzudagi g‘azallarida intiboh, irsoli masal, tazod, talmeh, tashbeh, ishqiy mavzudagi g‘azallarida esa mubolag‘a, nido, tanosib, tashbeh, takrir, ta’did san’atlaridan mohirona foydalanganini ko‘rish mumkin. Bu Huvaydoning badiiy mahoratining o‘ziga xos yo‘lidir. Huvaydoning o‘zbek mumtoz adabiyotida Ahmad Yassaviy, Boborahim Mashrab, So‘fi Olloyorlar yo‘lidan borib, she’rlarida ilohiy ishq, oliyjanob insoniy fazilatlarni ulug‘laganligi, ma’naviy kamolotga erishishda diniy qadriyatlarning katta ahamiyatga ega ekanligi haqida fikr yuritilgan.

В данной статье рассматривается место Хувайдо в узбекской классической литературе, идейная направленность творчества поэта, его художественное мастерство и своеобразие в изображении божественной любви. Обоснованно излагаются мысли о роли дидактики в его творчестве. Применение искусства цитации в произведениях автора анализируется на примерах лирических жанров. Раскрываются особенности хамд газель. Влияние Корана и хадисов на творчество поэта убедительно обосновано. В газелях Хувайдо на религиозные темы можно наблюдать искусное использование таких приемов, как восклицание (нидо), контраст (тазод), цитация (иктибас), в дидактических газелях — пробуждение (интибох), притча (ирсоли масал), контраст (тазод), намёк (талмех), сравнение (ташбех), а в любовных газелях — преувеличение (муболага), восклицание (нидо), соразмерность (таносиб), сравнение (ташбех), повтор (такрир) и усиление (таъдид). Это представляет собой уникальный путь художественного мастерства Хувайдо. В статье подчеркивается, что Хувайдо в узбекской классической литературе следовал традициям Ахмада Ясави, Бабарахима Машраба, Суфи Аллаяра, прославляя в своих стихах божественную любовь и возвышенные человеческие добродетели, а также отмечается значимость религиозных ценностей в достижении духовного совершенства.

This article examines the place of Khuvaydo in Uzbek classical literature, the ideological orientation of the poet’s work, his artistic mastery, and his distinctive approach to depicting divine love. Well-founded reflections are provided on the role of didactics in his creative output. The use of the art of citation in the poet’s works is analyzed through examples from lyrical genres. The peculiarities of the hamd ghazal are elucidated. The influence of the Quran and hadiths on the poet’s creativity is convincingly substantiated. In Khuvaydo’s ghazals on religious themes, one can observe the skillful use of such techniques as exclamation (nido), contrast (tazod), and citation (iqtibos); in didactic ghazals — awakening (intiboh), parable (irsoli masal), contrast (tazod), allusion (talmeh), and simile (tashbeh); and in love-themed ghazals — exaggeration (mubolagha), exclamation (nido), proportion (tanosib), simile (tashbeh), repetition (takrir), and amplification (ta’did). This constitutes the unique path of Khuvaydo’s artistic mastery. The article argues that Khuvaydo, in the context of Uzbek classical literature, followed the traditions of Ahmad Yasavi, Boborahim Mashrab, and Sufi Allayar, glorifying divine love and noble human virtues in his poetry, while emphasizing the significant role of religious values in achieving spiritual perfection.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: Ilohiy ishq g‘azal Qur’on hadis didaktika iqtibos ezgulik yaxshilik ma’naviy kamolot hamd Божественная любовь газель Коран хадис дидактика цитата благо добро духовное совершенство хвала Divine love ghazal Quran hadith didactics quotation righteousness good spiritual perfection praise

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2025.001.art01/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Аъзамов А. (1997) Муножотнома. Алишер Навоийнинг “Муножот” асарига шарҳлар. – Наманган
  2. Bakhtiyorovna Z. (2023). History of the Huvaydo’s works study // EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR), № 9. – P. 4-7
  3. Huvaydo. Devon / Nashrga tayyorlovchi: Q. Ro‘zimatzoda. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2017
  4. Huvaydo. Huvaydo Chimyoniy (toshbosma nusxa). – Buxoro
  5. Навоий, Алишер. (1993) Мукаммал асарлар тўплами. 20 томлик, 11-том. Садди Искандарий. – Тошкент: Фан
  6. Суйима Ғани қизи. (1991) Абадиятга назар. Алишер Навоий. Муножот. – Тошкент
  7. Todjixodjayev M. (2016) O‘zbek adabiyoti namunalari Martin Hartman tarjimasi va talqinida. – Toshkent: Bayoz
  8. Zaripova D. (2023) Khojanazar Huvaido is a major representative of Uzbek classical literature // Science and innovation, № 2. – P. 124-126
  9. Қуръони Карим. Алоуддин Мансур таржимаси. − Тошкент: Чўлпон, 1992
  10. Ғаффорова З. (2001) Навоийнинг ҳамд ва наът ғазаллари. – Тошкент: “Маънавият”

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 2-son, 2025 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 2, 2025 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 2, 2025

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2025.001.art01
YilГодYear
2025
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
2-son (2), 2025№ 2 (2), 2025No. 2 (2), 2025
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
4-12
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Ilohiy ishq, g‘azal, Qur’on, hadis, didaktika, iqtibos, ezgulik, yaxshilik, ma’naviy kamolot, hamdБожественная любовь, газель, Коран, хадис, дидактика, цитата, благо, добро, духовное совершенство, хвалаDivine love, ghazal, Quran, hadith, didactics, quotation, righteousness, good, spiritual perfection, praise
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2025-08-17
YangilanganОбновленоUpdated
2026-08-13
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Davlat boshqaruvi terminlarining shakllanish manbalari Источники формирования терминов государственного управления Sources of the formation of public administration terms G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · 33-46-b.Ганиева Лобар Садулла кизи · 2026 · с. 33-46G‘aniyeva Lobar Sa’dulla qizi · 2026 · pp. 33-46TarkibidaВ выпускеIn issue: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 3-son, 2026 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 3, 2026 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.007.art04/ Maqola Статья Article Xotin-qizlar tadbirkorligining iqtisodiy barqarorligini baholash ko‘rsatkichlari tizimini takomillashtirish Совершенствование системы показателей оценки экономической устойчивости женского предпринимательства Improving the system of indicators for assessing the economic sustainability of women’s entrepreneurship Ibragimova Sevara Kabildjanovna · 2026 · 85-95-b.Ибрагимова Севара Кабилджановна · 2026 · с. 85-95Ibragimova Sevara Kabildjanovna · 2026 · pp. 85-95TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art09/ Maqola Статья Article Kichik biznes subyektlarining bandlikni ta’minlash salohiyatini baholashning nazariy-metodik asoslari Теоретико-методические основы оценки потенциала обеспечения занятости субъектов малого бизнеса Theoretical and methodological foundations for assessing the employment provision capacity of small business entities Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · 73-84-b.Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · с. 73-84Turdiqulov Farrux Ravshanjon o‘g‘li · 2026 · pp. 73-84TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art08/