ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

Maqola Статья Article

Xojagon-naqshbandiya tariqatining vujudga kelishi, yoyilishi va xorijiy o‘lkalarga tarqalishi

Возникновение тариката Ходжагон-Накшбандия, его расширение и распространение в других регионах

The emergence of the Khojagon-Nakshbandiya teaching, and its spread to the foreign countries

Rahimov Komiljon RahmatovichРахимов Комилжон РахматовичRahimov Komiljon Rahmatovich

Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

XII asrda Abdulxoliq G‘ijduvoniy (taxminan 496/1103-575/1179) tomonidan dastlab “xojagoniya” nomi bilan asos solingan, Bahouddin Naqshbanddan (718/1318-791/1389) keyin esa “naqshbandiya” nomi bilan keng tanilgan xojagonnaqshbandiya tariqati o‘z taraqqiyotining bir necha bosqichini bosib o‘tdi. G‘ijduvoniydan Naqshbandgacha o‘tgan ikki asr davomida ushbu tariqat asoslari qo‘yilgan bo‘lsa, mazkur tariqat Naqshband vafotidan keyin butun Markaziy Osiyoga yoyilib, iqtisodiy va siyosiy nufuz kasb etdi. XV asrdan boshlab esa Turkiya, Eron, arab davlatlari, Hindiston, Malayziya, Indoneziya va Xitoy kabi xorijiy o‘lkalarga ham tarqala boshladi. Ushbu maqolada xojagon-naqshbandiya tariqatining paydo bo‘lishi, Markaziy Osiyoga yoyilishi va xorijiy mamlakatlarga tarqalishi tarixi, hamda ushbu tariqatning yoyilishida xizmat qilgan shogirdlar faoliyati umumiy tarzda ko‘rib o‘tiladi

Заложенный в XII веке Абд ал-Халиком Гидждувани (примерно 496/1103-575/1179) тарикат под названием «Ходжагания» позже стал ассоциироваться с именем Бахауддина Накшбанда (718/1318-791/1389) и называться «Накшбандия» и затем прошел несколько этапов эволюции. Если в течении двух веков от Абд ал-Халика Гидждувани и до Бахауддина Накшбанда были заложены основы этого тариката, то после смерти Бахауддина тарикат был распространен на всю Центральную Азию, обрел весомый экономический и политический вес. С XV века он начал распространяться в зарубежных странах, таких как Турция, Иран, арабские страны, Индия, Малайзия, Индонезия и Китай. В данной статье в общих чертах рассматривается история появления тариката Ходжаган-Накшбандия, ее распространение в Среднюю Азию и зарубежные страны, а также деятельность учеников, служивших распространению этого тариката

In the 12th century, originally established by the name of “khojagoniya" by Abdulkhaliq Gijduvani (approximately 496 /1103 – 575/1179) and was widely known the Khojagon-Nakshbandiya after Bahauddin Nakshband (718/1318 – 791/1389), this teaching has gone through several stages of its development. During the two centuries from Gijduvani to Naqshband, the foundations of this doctrine were established. Later after Nakshband’s death, it spread throughout Central Asia. From the 15th century, it began to spread to foreign countries such as Turkiye, Iran, Arab countries, India, Malaysia, Indonesia, and China. This article will provide a general overview of the emergence of the Khojagon-Naqshbandi order, its spread to Central Asia, and the history of its spread to foreign countries, as well as the activities of the followers who served in the spread of this tariqat

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: tasavvuf so‘fiylik xojagoniya naqshbandiya xojagonnaqshbandiya tariqati rashha zikri xafiy Markaziy Osiyo xorijiy o‘lkalar Тасаввуф суфизм Ходжагон Накшбандия Ходжагон- Накшбандия рашха) тихий зикр (хафи) Центральная Азия Sufism Khojagonia Nakshbandiya Khojagon-Nakshbandiya teaching Rashha Zikri Khafi Central Asia foreign countries

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/son.2024.004.art08/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Абул Муҳсин Муҳаммад Боқир ибн Муҳаммад Али. Баҳоуддин Балогардон (Мақомоти Хожа Баҳоуддин Нақшбанд) / Таҳрир ҳайъати: А. Рустам ва бошқалар; Форсийдан таржима, сўзбоши ва луғат муаллифи Маҳмудхон Махдум Ҳасанхон Махдум ўғли. – Тошкент: «Ёзувчи», 1993. – 208 б
  2. Аз гуфтори Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний (асар бобларидан парчалар) / Форс тилидан Маҳмуд Ҳасаний ва Г. Музаффар қизи таржимаси // Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний [Сўзбоши, таржима, луғат ва изоҳлар муаллифи: Маҳмуд Ҳасаний]. – Тошкент: «Ўзбекистон», 2003. – 128 б. – Б. 112-121
  3. Навоий, Алишер. Насойим ул-муҳаббат. Мукаммал асарлар тўплами. Йигирма томлик. Ўн еттинчи том / Нашрга тайёрловчилар: С. Ғаниева, М. Мирзааҳмедова. Арабча ва форсча матнларни таржима қилиб, нашрга тайёрловчи ва масъул муҳаррир: С. Рафиддинов. – Тошкент: «Фан», 2001. – 520 б
  4. Хожа Абдулхолиқ Ғиждувоний. Одоби тариқат / Форс тилидан Маҳмуд Ҳасаний ва Г. Музаффар қизи таржимаси [Сўзбоши, таржима, луғат ва изоҳлар муаллифи: Маҳмуд Ҳасаний]. – Тошкент: «Ўзбекистон», 2003. – 128 б. – Б. 97-101
  5. Зоиров Э. Х. Махдуми Аъзамнинг ижтимоий-сиёсий қарашлари // Жамият ва бошқарув. 2003. №1. – Б. 34-35
  6. Зоиров Э. Х. Махдуми Аъзамнинг фалсафий ва ижтимоий-сиёсий қарашлари: Фалсафа фанлари номзоди илмий даражасини олиш учун тайёрланган диссертациянинг автореферати. – Тошкент, 2007
  7. Ориф Усмон. Бухорои шарифнинг етти пири. – Тошкент: ТошДШИ нашриёти, 2003. – 172 б
  8. Тўраев Ҳ. Нақшбандия ва Жўйбор шайхлари // Жаҳон мулкининг нигоҳбони. – Бухоро: «Бухоро», 1993
  9. Акимушкин О. Накшбандия // Ислам. Энциклопедический словарь. – Москва: Наука, 1991. – 315 с. – С. 187-188
  10. Анке фон Кюгельген. Расцвет Накшбандия-Муджаддидия в Средней Трансоксании с XVIII — до начала XIX вв.: опыт детективного расследования [Перевод с немецкого языка: Скородума] // Суфизм в Центральной Азии (зарубежные исследования): Сб. ст. памяти Фрица Майера (1912—1998) / Сост. и отв. редактор А. А. Хисматуллин. – СПб.: Филологический факультет СПбГУ, 2001. – 394 с. – С. 275-330
  11. Ариф Усман. Крупнейшие суфийские братства Центральной Азии. – Самарканд: «Саратон-Хамар», 1999. – 115 с. TARIX Al-BUXORIY 4-son, 2024-yil
  12. Тураев Х. Роль Джуйбарских ходжей в общественно-политической и духовно-культурной жизни Бухарского ханства XVI-XVII веков: Афтореферат диссертации на соискание ученой степени доктора исторических наук. – Ташкент – 2007
  13. Хасан Камиль Йылмаз. Тасаввуф и тарикаты. Перевод с турецкого А. Урманова. – Москва: ООО «Издательская группа «САД», 2007. – 300 с
  14. Хисматулин А. Суфийская ритуальная практика: (На примере братства Накшбандия). – СПб.: Центр «Петербургское Востоковедение», 1996. – 208 с
  15. Шиммель, Аннемари. Мир исламского мистицизма / Пер. с англ. Н. И. Пригариной, А. С. Раппопорт. 2-е изд., испр. и доп. – Москва: ООО «Садра», 2012. – 536 с
  16. Necdet Tosun, Bahâeddin Nakşbend: Hayatı, Görüşleri, Tarikatı. – İstanbul: İnsan Yayınları, 2007, 3. baskı
  17. Мавлоно Фахриддин Али бин Ҳусайн Воиз Кошифий. Рашаҳоту айн алҳаёт [Муқаддима, таҳрир, изоҳлар ва иловалар муаллифи доктор Али Асғар Маъиниён]. 2 жилдлик.1-жилд. – Теҳрон: «Нуроний» хайрия жамғармаси нашриёти, 2536/1977. – 361 б. (Fors tilida)
  18. Жомий, Нуриддин Абдурраҳмон ибн Аҳмад. Нафаҳот ул-унс мин ҳазарот ул-қудс [Таҳрир ва сўзбоши муаллифи Маҳмуд Обидий]. Тўртинчи нашр. – Теҳрон: «Эттелоот», 1382/2003. – 1215 б. (Fors tilida)
  19. Ориё, Ғуломали. Ҳиндистон ва Покистонда чиштия тариқати. – Теҳрон: «Зуввор», 1365/1986. (Fors tilida)
  20. Умидворниё, Муҳаммаджавод. Нақшбандийлик ва унинг Марказий Осиё ва Хитойдаги таъсири // «Марказий Осиё ва Кавказ тадқиқотлари» журнали. – Теҳрон. 1373/1994 й. кузи, №6. – Б. 27-52. (Fors tilida)
  21. Нафисий, Саид. Эронда тасаввуф илдизлари. – Теҳрон: Фуруғий, 1343/1964. – 275 б. (Fors tilida)

Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications

Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.

Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 4-son, 2024 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 4, 2024 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 4, 2024

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
Maqola Статья Article
RaqamНомерID
son.2024.004.art08
YilГодYear
2024
JurnalЖурналJournal
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
3030-3273
SonВыпускIssue
4-son (4), 2024№ 4 (4), 2024No. 4 (4), 2024
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
70-80
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
Sufism, Khojagonia, Nakshbandiya, Khojagon-Nakshbandiya teaching, Rashha, Zikri Khafi, Central Asia, foreign countriesТасаввуф, суфизм, Ходжагон, Накшбандия, Ходжагон- Накшбандия, рашха), тихий зикр (хафи), Центральная АзияSufism, Khojagonia, Nakshbandiya, Khojagon-Nakshbandiya teaching, Rashha, Zikri Khafi, Central Asia, foreign countries
LitsenziyaЛицензияLicense
CC BY 4.0
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2024-11-28
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-23
Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

Maqola Статья Article Keksalik davrida psixik rivojlanish va qarish davrlari Психическое развитие в пожилом возрасте и периоды старения Mental development in old age and periods of aging Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · 144-155-b.Худайбердиева Светлана Владимировна · 2026 · с. 144-155Xudayberdiyeva Svetlana Vladimirovna · 2026 · pp. 144-155TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art15/ Maqola Статья Article Kichik biznes va tadbirkorlikda yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning huquqiy-iqtisodiy asoslari Правовые и экономические основы поддержки молодежи в сфере малого бизнеса и предпринимательства The legal and economic foundations of supporting youth in small business and entrepreneurship Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · 107-115-b.Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · с. 107-115Abduraximov Iskandar Nodirjon o‘g‘li · 2026 · pp. 107-115TarkibidaВ выпускеIn issue: Iqtisod, menejment va pul. 3-son, 2026 Экономика, менеджмент и деньги. Выпуск 3, 2026 Economics, Management and Money. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.008.art11/ Maqola Статья Article Oliy ta’limda o‘quv jarayonini boshqarishning edukologik mexanizmini takomillashtirish Совершенствование эдукологического механизма управления учебным процессом в высшем образовании Improving the educological mechanism for managing the academic process in higher education Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · 43-51-b.Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · с. 43-51Usmanova Gulxumor Saidakbarovna · 2026 · pp. 43-51TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art05/ Maqola Статья Article Generativ sun’iy intellekt va prompt injiniring yordamida filologik ta’lim sifatini oshirishning zamonaviy yondashuvlari Современные подходы к повышению качества филологического образования с помощью генеративного искусственного интеллекта и prompt-инжиниринга Modern approaches to improving the quality of philological education using generative artificial intelligence and prompt engineering Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · 34-42-b.Ходжимуратова Зухра Зайнитдиновна · 2026 · с. 34-42Xodjimuratova Zuxra Zaynitdinovna · 2026 · pp. 34-42TarkibidaВ выпускеIn issue: Innovatsion pedagogika va psixologiya. 3-son, 2026 Инновационная педагогика и психология. Выпуск 3, 2026 Innovative Pedagogy and Psychology. Issue 3, 2026 https://orientalnashriyot.uz/id/son.2026.009.art04/