Maqola Статья Article
Eski lug‘atlardagi fonetik izohlar va Alisher Navoiy asarlarida qo‘llangan so‘zlarni to‘g‘ri o‘qish masalasi
Фонетические пояснения в старых словарях и вопрос правильного чтения слов, употреблённых в произведениях Алишера Навои
Phonetic Notes in Old Dictionaries and the Problem of Correctly Reading Words Used in Alisher Navoiy's Works
Qosimjon SodiqovКосимжон СодиковQosimjon Sodiqov
Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari · ISSN 3030-3273
To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only
AnnotatsiyaАннотацияAbstract
Alisher Navoiy yashagan chog‘lardan to o‘tgan yuz yillik boshlariga qadar bo‘lgan oraliqda klassik o‘zbek tili («chig‘atoy tili») asarlari bo‘yicha lug‘atlar yaratilgan. Lug‘atlarda klassik asarlarda ishlatilgan so‘zlarning ma’nolari bilan bir qatorda, ularning fonetik xususiyati, yozilishi va talaffuzi, polifonik harflarning ushbu o‘rindagi vazifasi, so‘zlarning fonetik variantlari keng qamrovda yoritilgan. Lug‘atchilar tanlagan prinsiplar turk leksikografiyasi va tilshunosligining tarixiy metod hamda an’analari, qolaversa, klassik o‘zbek yozma adabiy tili matnlarida qo‘llangan so‘zlarni to‘g‘ri o‘qib, mazmunini to‘g‘ri talqin etish imkonini beradi. Ushbu maqola eski lug‘atlarda keltirilgan fonetik izohlar va ularning talqiniga bag‘ishlangan
Со времен Алишера Навои до начала прошлого столетия созданы многочисленные словари по произведениям классического узбекского («чагатайского») языка. В них наряду с пояснениями значений слов классического языка также в широком масштабе разъяснены их фонетические особенности, орфоэпия и правописание слов, фонетические функции букв и вариантов данных единиц. Принципы, заложенные в этих словарях, дают возможность не только изучать исторические методы и традиции тюркской лексикографии и языкознания, но и правильно читать и достоверно толковать значения слов в классических письменно-литературных текстах. Данная статья посвящена фонетическим толкованиям в этих словарях и их разъяснениям.
From the time when Alisher Navoi lived to the beginning of the last century, numerous dictionaries were created based on the works of the classical Uzbek («Chagatai») language. In dictionaries, along with definitions of words which were used in classical works, their phonetic features, writing and spelling of them, functions of polyphonic letters in this position, phonetic options of words were highly explained. The principles were chosen by lexicographers provide an opportunity to study the historical methods and traditions of Turkic lexicography and linguistic as well as for the correct reading and the reliable interpretation of the meaning of the words used in the classical Uzbek written literary texts. This article is about phonetic explanations and their interpretations used in old dictionaries.
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: leksikografiya tarixiy leksikografiya «chig‘atoy tili» so‘z semantika lug‘atlar fonetika fonetik izohlar arabcha harflarning o‘qilishi harflarning fonetik vazifasi tarixiy tilshunoslik лексикография историческая лексикография «чагатайский язык» слово семантика словари фонетика фонетические пояснения чтение арабских букв фонетические функции букв историческое языкознание lexicography historical lexicography «Chagatai language» word semantics dictionaries phonetics contrasting explanations reading Arabic letters background functions of letters historical linguistic knowledge
Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link
https://orientalnashriyot.uz/id/son.2023.001.art01/
Qosimjon Sodiqov. Eski lug‘atlardagi fonetik izohlar va Alisher Navoiy asarlarida qo‘llangan so‘zlarni to‘g‘ri o‘qish masalasi // Al-Buxoriy. — 2023. — 1-son (1). — B. 4-18. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2023.001.art01/
Косимжон Содиков. Фонетические пояснения в старых словарях и вопрос правильного чтения слов, употреблённых в произведениях Алишера Навои // Ал-Бухорий. — 2023. — № 1 (1). — С. 4-18. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2023.001.art01/
Qosimjon Sodiqov. Phonetic Notes in Old Dictionaries and the Problem of Correctly Reading Words Used in Alisher Navoiy's Works // Al-Bukhari. — 2023. — No. 1 (1). — pp. 4-18. — URL: https://orientalnashriyot.uz/id/son.2023.001.art01/
Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.
Tashqi yozuvlar va tasdiqlarВнешние записи и подтвержденияExternal records and verifications
- Zenodo TasdiqlanganПодтвержденоVerifiedПолный текст в ZenodoEski lug‘atlardagi fonetik izohlar va Alisher Navoiy asarlarida qo‘llangan so‘zlarni to‘g‘ri o‘qish masalasihttps://zenodo.org/records/23059727
Havolalarni mualliflar yoki nashriyot koʻrsatgan. «Tasdiqlangan» — tegishli xizmatning oʻzi yozuvni tasdiqladi.Ссылки указали авторы или издательство. «Подтверждено» означает, что запись подтвердил сам сервис.Links are supplied by the authors or the publisher. “Verified” means the service itself confirmed the record.
Tarkibida:Входит в:Part of: Al-Buxoriy. Ilmiy jurnal. 1-son, 2023 Ал-Бухорий. Научный журнал. Выпуск 1, 2023 Al-Bukhari. Scientific journal. Issue 1, 2023
Ma'lumotlarСведения об изданииRecord
- TuriТипType
- Maqola Статья Article
- RaqamНомерID
- son.2023.001.art01
- YilГодYear
- 2023
- JurnalЖурналJournal
- Al-Buxoriy Ал-Бухорий Al-Bukhari
- Jurnal ISSNISSN журналаJournal ISSN
- 3030-3273
- SonВыпускIssue
- 1-son (1), 2023№ 1 (1), 2023No. 1 (1), 2023
- Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
- 4-18
- Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
- lexicography, historical lexicography, «Chagatai language», word, semantics, dictionaries, phonetics, contrasting explanations, reading Arabic letters, background functions of letters, historical linguistic knowledgeлексикография, историческая лексикография, «чагатайский язык», слово, семантика, словари, фонетика, фонетические пояснения, чтение арабских букв, фонетические функции букв, историческое языкознаниеlexicography, historical lexicography, «Chagatai language», word, semantics, dictionaries, phonetics, contrasting explanations, reading Arabic letters, background functions of letters, historical linguistic knowledge
- LitsenziyaЛицензияLicense
- CC BY 4.0
- KirishДоступAccess
- Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
- Nashr sanasiДата публикацииPublished
- 2023
- YangilanganОбновленоUpdated
- 2026-08-28
- Boshqa platformalardaРазмещено такжеAlso available at
- Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059727
- Butun son:Весь выпуск:Full issue: Zenodo DOI 10.5281/zenodo.23059343



