ORIENTAL UNIVERSITETIQidiruvПоискSearch
Oriental universiteti nashriyotiIlmiy jurnallar platformasiПлатформа научных журналовScholarly journals platform

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper

O‘zbek tili morfemikasida soddalanish hodisasi: tarixiy taraqqiyot va zamonaviy talqin

Явление опрощения в морфемике узбекского языка: историческое развитие и современная интерпретация

Simplification in Uzbek morphemics: historical development and modern interpretation

Kabirova Robiya, Abdurahimova Robiyaxon, Baxodirxonova Soliha, Rixsibekova Mubina, G‘anijonova MuattarКабирова Робия, Абдурахимова Робияхон, Баходирхонова Солиха, Рихсибекова Мубина, Ганижонова МуаттарKabirova Robiya, Abdurahimova Robiyaxon, Baxodirxonova Soliha, Rixsibekova Mubina, G‘anijonova Muattar

To'liq ekranda o'qishЧитать во весь экранRead full screen → Butun sonni yuklab olishСкачать весь выпускDownload full issue Faqat maqolaТолько эту статьюThis article only

Hujjat sahifadan chiqmasdan o'qiladi.Документ читается прямо здесь. Для удобства есть отдельная страница во весь экран.Readable inline; a full-screen page is also available.

AnnotatsiyaАннотацияAbstract

Mazkur maqolada oʻzbek tili morfemikasi va soʻz yasalishining dolzarb masalalaridan biri — soddalanish hodisasi tadqiq etiladi. Unda tilning tarixiy taraqqiyoti davomida fonetik, semantik va lisoniy omillar ta’sirida morfem tarkibining oʻzgarishi, tarixiy yasama soʻzlarning zamonaviy til nuqtayi nazaridan tub soʻzlarga aylanishi kabi jarayonlar yoritilgan. Shuningdek, tadqiqotda oʻzbek tilining turli tovushlar bilan boshlanuvchi qatlamlarida (x, ch, sh, e) soddalanishga uchragan leksemalar etimologik va morfemik tahlil qilingan. Maqolada soha boʻyicha yetakchi olimlar (A. Hojiyev, A. Gʻulomov, Sh. Rahmatullayev va b.)ning ilmiy qarashlariga tayanilgan holda, soddalanishning turlari va bosqichlari tasniflanadi

В статье исследуется явление опрощения в морфемике и словообразовании узбекского языка. Рассматривается эволюция морфемной структуры под влиянием фонетических, семантических и экстралингвистических факторов в ходе исторического развития языка, с акцентом на то, как исторически производные слова с позиций современной лингвистики превратились в корневые. Анализируются этимология и морфемный состав подвергшихся опрощению лексем разных пластов узбекского словаря (на x, ch, sh, e). Опираясь на теоретические положения видных языковедов (А. Хаджиев, А. Гулямов, Ш. Рахматуллаев и др.), статья классифицирует типы и этапы процесса опрощения.

This article explores the phenomenon of simplification in the morphemics and word formation of the Uzbek language. It examines the evolution of morphemic structure influenced by phonetic, semantic, and extralinguistic factors throughout the historical development of the language, focusing on how historically derived words have transformed into root words from a modern linguistic perspective. The study analyzes the etymology and morphemic composition of lexemes undergoing simplification across various sound-initial layers (x, ch, sh, e) in the Uzbek lexicon. Relying on the theoretical frameworks of prominent linguists (A. Hojiev, A. Gulomov, Sh. Rahmatullaev, etc.), the article classifies the types and stages of the simplification process

Перевод аннотации выполнен издательством, это не авторский текст.

Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords: morfemika soʻz yasalishi soddalanish hodisasi tarixiylik zamonaviylik etimologik tahlil fonetik qayta qurilish tub soʻz affiksal morfema oʻzak morfema морфемика словообразование явление опрощения историзм современность этимологический анализ фонетическая реконструкция корневое слово аффиксальная морфема корневая морфема morphemics word formation simplification phenomenon historicity modernity etymological analysis phonetic reconstruction root word affixal morpheme root morpheme

Doimiy havolaПостоянная ссылкаPermanent link

https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap08/

Bu havola o'zgarmaydi. DOI olingach, u shu sahifaga yo'naltiriladi.Эта ссылка не изменится. После получения DOI он будет вести на эту же страницу.This link never changes. A DOI will later resolve to this same page.

AdabiyotlarСписок литературыReferences

  1. Hojiyev A. Oʻzbek tili morfologiyasi, morfemikasi va soʻz yasalishining nazariy masalalari. – T.: Fan, 2010
  2. Gʻulomov A., Tixonov A. N., Qoʻngʻurov R. Oʻzbek tilining morfem lugʻati. – T.: Oʻqituvchi, 1977
  3. Hojiyev A. Soʻz yasalishi // Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi. – T.: 2000-2005
  4. Rahmatullayev Sh. Oʻzbek tilining etimologik lugʻati. – T.: Universitet, 2000
  5. Oʻzbekcha-ruscha lugʻat. – T., 1988
  6. Usmonova M.K. Oʻzbek tilida soʻz morfem tarkibining soddalashishi. Avtoreferat. – 2018 54

Tarkibida:Входит в:Part of: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference

Ma'lumotlarСведения об изданииRecord

TuriТипType
To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper
RaqamНомерID
conf.2026.001.pap08
YilГодYear
2026
Nashrdagi betlarСтраницы в изданииPages in issue
51-54
Kalit so'zlarКлючевые словаKeywords
morfemika, soʻz yasalishi, soddalanish hodisasi, tarixiylik, zamonaviylik, etimologik tahlil, fonetik qayta qurilish, tub soʻz, affiksal morfema, oʻzak morfemaморфемика, словообразование, явление опрощения, историзм, современность, этимологический анализ, фонетическая реконструкция, корневое слово, аффиксальная морфема, корневая морфемаmorphemics, word formation, simplification phenomenon, historicity, modernity, etymological analysis, phonetic reconstruction, root word, affixal morpheme, root morpheme
KirishДоступAccess
Ochiq kirishОткрытый доступOpen access
Nashr sanasiДата публикацииPublished
2026-05-13
YangilanganОбновленоUpdated
2026-09-24

Yana o'qingСмотрите такжеRelated

To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper O‘zbek tili terminologiyasida o‘zlashma so‘zlarning o‘rni va ularning semantik o‘zgarishi xususida О месте заимствованных слов в терминологии узбекского языка и их семантических изменениях On the place of loanwords in Uzbek terminology and their semantic change Abduhamidova Gulnoza · 2026 · 6-8-b.Абдухамидова Гулноза · 2026 · с. 6-8Abduhamidova Gulnoza · 2026 · pp. 6-8TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap01/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Rus va o‘zbek tillaridagi tabu leksikaning tarjimada berilishi: lingvokognitiv va madaniy moslashuv muammolari Передача табуированной лексики русского и узбекского языков в переводе: лингвокогнитивные и культурно-адаптационные проблемы Rendering taboo vocabulary of Russian and Uzbek in translation: linguocognitive and cultural adaptation problems Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · 258-262-b.Юсупова Шохсанам Мирзали кизи · 2026 · с. 258-262Yusupova Shoxsanam Mirzali kizi · 2026 · pp. 258-262TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap56/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Ta’lim tizimining transformatsiyasi: an’analardan innovatsiyalarga Трансформация системы образования: от традиций к инновациям Transformation of the education system: from traditions to innovations Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · 293-298-b.Рузметова Хилола Абдушариповна, Моминова Мадина Шукурулла кизи · 2026 · с. 293-298Ruzmetova Xilola Abdusharipovna, Mominova Madina Shukurulla kizi · 2026 · pp. 293-298TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap63/ To‘plamdagi maqola Статья в сборнике Conference paper Mustag‘firiy hadis qabul qilib olish va yetkazishda qo‘llagan so‘zlar tahlili Анализ слов, употребляемых аль-Мустагфири при получении и передаче хадисов An analysis of the terms used by al-Mustaghfiri in receiving and transmitting hadith Mirzayev Bahodir · 2026 · 288-292-b.Мирзаев Баходир · 2026 · с. 288-292Mirzayev Bahodir · 2026 · pp. 288-292TarkibidaВ выпускеIn issue: Sharq filologiyasining dolzarb muammolari. Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari to‘plami Актуальные проблемы восточной филологии. Сборник материалов международной научно-практической конференции Current Problems of Oriental Philology. Collection of Materials of the International Scientific and Practical Conference https://orientalnashriyot.uz/id/conf.2026.001.pap62/